XÃ QUÝ LƯƠNG TỔ CHỨC HỘI NGHỊ TUYÊN TRUYỀN, PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT VỀ HÒA GIẢI Ở CƠ SỞ
Sáng ngày 23 tháng 10, UBND xã Quý Lương tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về hòa giải ở cơ sở, nhằm nâng cao nhận thức pháp luật, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng nghiệp vụ cho đội ngũ hòa giải viên trên địa bàn xã, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác hòa giải tại cộng đồng dân cư.
Các đại biểu tham dự hội nghị
Dự hội nghị có các đồng chí trong Ban Thường vụ Đảng ủy, Thường trực HĐND, lãnh đạo UBND xã; lãnh đạo các phòng, ngành của xã cùng các đại biểu, hòa giải viên thuộc các tổ hòa giải trên địa bàn.
Tại hội nghị, các đại biểu được tuyên truyền, phổ biến những nội dung pháp luật liên quan đến công tác hòa giải ở cơ sở; trao đổi, hướng dẫn kỹ năng tiếp nhận, xác minh thông tin, phân tích nguyên nhân mâu thuẫn, vận động, thuyết phục các bên và giải quyết những tình huống thường gặp trong thực tiễn. Qua đó, giúp đội ngũ hòa giải viên nâng cao tinh thần trách nhiệm, vận dụng kiến thức pháp luật linh hoạt, đúng quy định, phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương.
Các đại biểu tham dự hội nghị
Hòa giải ở cơ sở là một trong những phương thức quan trọng nhằm giải quyết những mâu thuẫn, tranh chấp nhỏ phát sinh trong đời sống hằng ngày của Nhân dân. Đây không chỉ là hoạt động góp phần đưa pháp luật đến gần hơn với người dân, mà còn là cầu nối gắn kết tình làng, nghĩa xóm, giữ gìn sự đoàn kết, hòa thuận trong mỗi gia đình và cộng đồng dân cư.
Trên địa bàn xã Quý Lương, công tác hòa giải ở cơ sở có ý nghĩa thiết thực trong việc kịp thời giải quyết những bất đồng giữa các thành viên trong gia đình, tranh chấp trong quan hệ láng giềng, mâu thuẫn về quyền và lợi ích hợp pháp của người dân; qua đó góp phần hạn chế tranh chấp kéo dài, phòng ngừa vi phạm pháp luật, giữ vững an ninh trật tự và xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư.
Để nâng cao chất lượng công tác này, việc tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật và kỹ năng nghiệp vụ cho đội ngũ hòa giải viên là nhiệm vụ cần thiết, giúp các hòa giải viên tự tin, chủ động và xử lý vụ việc đúng quy định, phù hợp với thực tiễn địa phương.
Hiện nay, Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 vẫn đang được áp dụng. Đáng chú ý, ngày 24 tháng 8 năm 2026, Quốc hội đã thông qua Luật Hòa giải ở cơ sở số 16/2026/QH16, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 3 năm 2027. Luật mới bổ sung, hoàn thiện nhiều quy định nhằm nâng cao hiệu quả hòa giải, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời đáp ứng yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết mâu thuẫn tại cộng đồng dân cư.
Vì vậy, bên cạnh việc thực hiện đúng các quy định pháp luật hiện hành, đội ngũ hòa giải viên xã Quý Lương cần chủ động tìm hiểu, cập nhật những quy định mới để chuẩn bị tốt cho quá trình triển khai trong thời gian tới.
Một là, bảo đảm nguyên tắc tự nguyện, khách quan và công bằng trong hòa giải. Hòa giải chỉ thực sự đạt hiệu quả khi các bên có thiện chí, tự nguyện tham gia và cùng mong muốn tìm ra phương án giải quyết phù hợp. Hòa giải viên cần lắng nghe đầy đủ ý kiến của các bên, tôn trọng sự khác biệt, không thiên vị, không áp đặt và tuyệt đối không sử dụng sức ép để buộc người dân phải chấp nhận thỏa thuận trái với ý chí của mình.
Hai là, chú trọng bảo mật thông tin trong quá trình hòa giải. Những vấn đề liên quan đến đời sống riêng tư, quan hệ gia đình, tài sản và các thông tin cá nhân của người dân cần được tôn trọng, bảo vệ. Hòa giải viên phải giữ gìn sự kín đáo, không tùy tiện tiết lộ nội dung vụ việc cho người không có trách nhiệm. Theo Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2026, việc ghi âm, ghi hình trong quá trình hòa giải không được thực hiện, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định khác.
Ba là, từng bước tiếp cận các hình thức hòa giải phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số. Luật mới quy định việc hòa giải có thể được tiến hành trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp với trực tuyến theo quy định. Đây là hướng tiếp cận giúp việc trao đổi, giải quyết mâu thuẫn linh hoạt hơn, tạo thuận lợi cho các bên khi đáp ứng đủ điều kiện cần thiết. Tuy nhiên, dù thực hiện bằng hình thức nào, việc bảo đảm tính tự nguyện, khách quan, công bằng và bảo mật thông tin vẫn phải được đặt lên hàng đầu.
Các đại biểu tham dự hội nghị
Bốn là, nâng cao trách nhiệm của hòa giải viên sau khi kết thúc vụ việc. Hòa giải thành không chỉ dừng lại ở việc các bên thống nhất phương án giải quyết, mà còn cần hướng tới việc thực hiện nghiêm túc những nội dung đã cam kết. Hòa giải viên cần quan tâm, theo dõi kết quả thực hiện thỏa thuận trong phạm vi trách nhiệm, kịp thời hướng dẫn người dân tìm đến cơ quan có thẩm quyền khi vụ việc vượt quá phạm vi hòa giải hoặc cần.
Để công tác hòa giải đạt hiệu quả cao, mỗi hòa giải viên cần thường xuyên rèn luyện kỹ năng nghiệp vụ, đặc biệt là kỹ năng lắng nghe, phân tích tình huống, giải thích pháp luật và vận động, thuyết phục các bên.
Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, hòa giải viên cần chú trọng ba nội dung cơ bản sau:
Thứ nhất, tiếp nhận thông tin và tìm hiểu kỹ nguyên nhân mâu thuẫn.
Khi nhận được đề nghị hòa giải hoặc phát hiện vụ việc phù hợp với phạm vi hòa giải ở cơ sở, hòa giải viên cần kịp thời tìm hiểu sự việc, lắng nghe ý kiến của từng bên, xác minh những thông tin cần thiết và xác định nguyên nhân dẫn đến mâu thuẫn. Việc tìm hiểu phải khách quan, thận trọng, tránh nghe thông tin một chiều hoặc vội vàng đưa ra nhận xét khi chưa nắm rõ bản chất vụ việc.
Thứ hai, tổ chức hòa giải trên tinh thần thấu tình, đạt lý.
Khi tiến hành hòa giải, cần lựa chọn thời gian, địa điểm phù hợp, tạo không khí cởi mở, thân thiện để các bên bình tĩnh trao đổi. Hòa giải viên cần giải thích những quy định pháp luật có liên quan bằng ngôn ngữ giản dị, dễ hiểu; đồng thời khéo léo vận dụng đạo lý, tình cảm gia đình, truyền thống đoàn kết, tương trợ và những phong tục, tập quán tốt đẹp của địa phương.
Đối với những mâu thuẫn trong gia đình, quan hệ láng giềng hoặc tranh chấp nhỏ trong cộng đồng, một lời nói chân thành, một cách giải thích hợp tình, hợp lý đôi khi có thể giúp các bên tháo gỡ khúc mắc, xóa bỏ hiểu lầm và chủ động nhường nhịn nhau.
Tuy nhiên, hòa giải viên cần nhớ rằng hòa giải không phải là phân xử, càng không phải là ép buộc. Những vụ việc không thuộc phạm vi hòa giải, có dấu hiệu vi phạm pháp luật cần được xử lý theo quy định hoặc chuyển đến cơ quan có thẩm quyền để xem xét, giải quyết.
Thứ ba, ghi nhận kết quả và quan tâm đến việc thực hiện thỏa thuận.
Nếu các bên thống nhất được phương án giải quyết, hòa giải viên cần ghi nhận kết quả theo đúng quy định, bảo đảm nội dung thỏa thuận rõ ràng, phù hợp pháp luật và được các bên tự nguyện chấp nhận. Sau hòa giải, cần quan tâm, động viên các bên thực hiện cam kết, góp phần khôi phục quan hệ đoàn kết, giữ gìn tình cảm gia đình và tình nghĩa xóm giềng.
Trường hợp hòa giải không thành, hòa giải viên cần giải thích rõ để các bên hiểu rằng đây không phải là sự thất bại của cá nhân nào, đồng thời hướng dẫn người dân liên hệ cơ quan có thẩm quyền để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo quy định.
Để nâng cao hiệu quả công tác hòa giải ở cơ sở, không chỉ cần sự nỗ lực của đội ngũ hòa giải viên mà còn cần sự quan tâm, phối hợp của cấp ủy, chính quyền, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã, các tổ chức đoàn thể, trưởng thôn và sự đồng thuận, hưởng ứng của mỗi người dân.
Mỗi người dân hãy nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, chủ động trao đổi, ứng xử văn minh, tôn trọng lẫn nhau và giải quyết những bất đồng trên tinh thần thiện chí, đoàn kết. Khi phát sinh mâu thuẫn, tranh chấp thuộc phạm vi hòa giải ở cơ sở, người dân có thể chủ động đề nghị tổ hòa giải tại thôn hỗ trợ, góp phần giải quyết vụ việc từ sớm, từ cơ sở, tránh để những bất đồng nhỏ trở thành mâu thuẫn lớn.
Mỗi hòa giải viên hãy phát huy tinh thần trách nhiệm, sự công tâm, kiên trì và uy tín của mình; không ngừng học hỏi, cập nhật kiến thức pháp luật, nâng cao kỹ năng vận động, thuyết phục để thực sự trở thành người kết nối, góp phần xây dựng cộng đồng dân cư đoàn kết, văn minh và an toàn.
Thông qua hội nghị, UBND xã Quý Lương tiếp tục khẳng định sự quan tâm đối với công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật; phát huy vai trò của đội ngũ hòa giải viên trong việc giải quyết kịp thời những mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh ngay từ cơ sở, giữ gìn tình làng nghĩa xóm, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, góp phần bảo đảm an ninh trật tự và xây dựng xã Quý Lương ngày càng ổn định, phát triển.